Abu Hanifah

Al-Imam Abu Hanifah rahimahullah beliau adalah An-Nu’maan bin Tsaabit bin Zuthaa bin Maah At Taimiy Al Kufiy [1], seorang ahli fiqih, ahli hadits dimana madzhab Hanafiyyah dinisbatkan kepada beliau, dimana dikatakan bahwa Madzhab Hanafiyyah adalah madzhab yang paling luas penyebarannya. [2] Imam Abu Hanifah rahimahullah termasuk generasi tabi’in dimana beliau bertemu beberapa orang shahabat Rasulullah shallallahu ‘alaihi wa sallam.

Kelahiran

Beliau dilahirkan pada tahun 80 Hijriyyah bertepatan dengan tahun 699 Miladiyyah di Kufah pada masa kekhalifahan Abdul Malik bin Marwaan – salah seorang khalifah Bani Umayyah – beliau rahimahullah tumbuh dan banyak menghabiskan waktunya di Baghdad. [3]

Sifat dan Kepribadian

Beliau rahimahullah adalah sosok yang pandai, kuat hujjahnya, bagus penampilan dan tutur kata, memuliakan shahabat-shahabatnya, zuhud dan ahli ibadah. Al Imam Abu Hanifah rahimahullah termasuk generasi tabi’in, beliau bertemu Anas bin Maalik, ‘Abdullah bin Abiy Awfaa, Sahl bin Sa’ad As Saa’adiy, dan Abu Thufail ‘Amr bin Watsilah radhiyallahu ‘anhum. Adapun dari Abu Thufail beliau meriwayatkan banyak hadits. Beliau rahimahullah adalah pedagang yang jujur dan amanah baik dalam muamalah dan memudahkan urusan di dalam perdagangan. [4]

Perjalanan Menuntut Ilmu

Adapun beliau pertama kali belajar kepada Hamaad bin Abiy Sulaiman selama 18 tahun hingga berkata Hamaad : “Engkau seperti bayanganku wahai Abu Hanifah” sebuah kiasan atas banyaknya Al-Imam Abu Hanifah rahimahullah mengambil ilmu darinya. Beliau rahimahullah juga belajar kepada :

  1. ‘Athaa bin Abiy Rabbah (wafat 114 H)
  2. Asy Sya’biy (wafat 104 H)
  3. ‘Amr bin Dinaar (wafat 126 H)
  4. Naafi’ maula Ibnu ‘Umar (wafat 117H), dan lain lain [5]

Imam Abu Hanifah rahimahullah beramal dengan Al-Qur’an terlebih dahulu apabila beliau tidak menjumpai dalam Al-Qur’an maka beliau beramal dengan As-Sunnah dan apabila tidak terdapat didalam Al Qur-an dan As Sunnah maka beliau menguatkan ucapan dari salah seorang shahabat, ijmaa’ – kemudian qiyaas, al-istihsaan, atau ‘urf. [6]

Karya dan Tulisan

Al Imam Abu Hanifah rahimahullah banyak menulis dalam pembahasan fiqih, akan tetapi banyak diantara tulisan beliau yang tidak sampai kekita, diantara yang disebutkan ahli sejarah adalah :

  1. Al ‘Ilm Wa At-Ta’lim
  2. Ar-Rad ‘Ala Al-Qadariyyah
  3. Al-Fiqhul Akbar yang penisbatan kepada beliau diperbincangkan.

Riwayat riwayat hadits yang melewati jalur beliau dikumpulkan oleh Abu Al-Mu’ayid Muhammad bin Mahmud Al-Khawaarazmiy (wafat tahun 665 H) yang dicetak sebanyak 800 halaman di Mesir pada tahun 1326 H. [7]

Murid dan Madzhab

Banyak ulama yang mengambil ilmu dari beliau, diantaranya :

  1. Abu Yusuf Ya’qub bin Ibraahim Al Anshariy  (112 – 183 H)
  2. Muhammad bin Al Hasan bin Farqad Asy Syaibani (132 – 189 H)
  3. Zufar bin Al Hudzail bin Qais (110 – 158 H)

Madzhab Al-Imam Abu Hanifah tersebar luas di Kufah, Baghdad, Mesir, Syam, Tunis, Al Jazair, Yaman, India, Cina, Bukhara, Samarqand, Afghan, dan lain lain. [8]

Wafat

Beliau rahimahullah wafat tahun 150 H bertepatan dengan tahun 767 Miladiyyah. Dan dikisahkan bahwa beliau wafat di hari yang sama dengan hari kelahiran Al-Imam Asy-Syafi’i rahimahullah. [9]

Referensi

  1. At Thabaaqat As Saniyyah Fiy Taraajim Al Hanafiyyah, 1/74, At Taqiy Al Ghaziy rahimahullah.
  2. Al-Madzhab ‘Inda Al-Hanafiyyah, hal 25, Dr Muhammad bin Ibraahim Ahmad ‘Aliy.
  3. Taarikh Baghdad, 15/453, Al-Khathib Al-Baghdadiy rahimahullah.
  4. Manaazil Aimmah Al Arba’ah, hal 163, Ibnu Thahir As-Sulaimaniy.
  5. At-Thabaaqat As-Saniyyah Fiy Taraajim Al-Hanafiyyah, 1/79, At Taqiy Al Ghaziy rahimahullah.
  6. Diringkas dari Al-Madzhab Al-Fiqhiyyah, hal 25 – 30.
  7. Manaaqib Al Imam Abu Hanifah, 1/108, Al Kurduriy.
  8. Manaaqib Al Imam Abu Hanifah, 2/132-133, Al Makiy.
  9. Akhbaar Abiy Hanifah, hal 93-94.